W miarę wzrostu popularności kryptowalut, coraz częściej celem przestępców wykorzystujących różne techniki oszustw i hacków stają się indywidualni użytkownicy. Chociaż istnieją przestępstwa powiązane z kryptowalutami o dużej skali, takie jak pranie pieniędzy czy omijanie sankcji, większość osób bywa dotknięta oszustwami, które wykorzystują nadmierne zaufanie, brak doświadczenia lub luki technologiczne. Oto przegląd najczęstszych zagrożeń i sposobów ochrony przed nimi.
Znajomość zagrożeń to podstawa bezpieczeństwa
Przestępcy kryptowalutowi stale rozwijają swoje metody. Poznanie ich taktyk to pierwszy krok do ochrony swoich aktywów cyfrowych.
1. Oszustwa i scamy: Rosnące zagrożenie dla użytkowników
Oszustwa i scamy stanowią największą kategorię przestępstw wymierzonych w indywidualnych użytkowników kryptowalut. By zwieść ofiary, sprawcy wykorzystują ich nadmierne zaufanie i brak doświadczenia. Poniżej przedstawiamy najczęstsze rodzaje tego typu oszustw:
1.1 Phishing
Phishing pozostaje jedną z najczęstszych metod wykorzystywanych przez atakujących do kradzieży kryptowalut. Oszuści podszywają się pod legalne platformy, wysyłając fałszywe wiadomości e-mail, wiadomości w mediach społecznościowych lub linki do stron internetowych, które nakłaniają użytkowników do ujawnienia kluczy prywatnych, danych uwierzytelniających portfeli lub do zatwierdzenia złośliwych transakcji. Upowszechnienie się narzędzi AI jeszcze bardziej utrudniło wykrywanie i przeciwdziałanie im, ponieważ umożliwia oszustom tworzenie wysoce spersonalizowanych i przekonujących profili oraz wiadomości.
E-maile phishingowe, fałszywe strony internetowe lub zainfekowane aplikacje mogą wstrzyknąć złośliwe oprogramowanie, znane jako wallet drainer, po otworzeniu przez użytkownika złośliwego linka. Po uruchomieniu narzędzia te skanują aplikacje portfela, identyfikują dostępne środki i przesyłają je na adresy kontrolowane przez atakującego. Typowe przykłady obejmują Inferno Drainer, Monkey Drainer i Pink Drainer, które atakują popularne portfele, takie jak MetaMask, Coinbase Wallet czy Trust Wallet. Często rozpowszechniane jako malware-as-a-service, drainery umożliwiają atakującym sprawną dystrybucję poprzez kampanie phishingowe lub platformy społecznościowe, takie jak Discord, czyniąc mniej czujnych użytkowników szczególnie podatnymi na kradzież.
1.2 Szantaż i sextortion
W przypadku oszustw opartych o szantaż, napastnicy grożą ofiarom poprzez skradzione dane osobowe, wycieki prywatnych rozmów lub kompromitujące filmy. Oszustwa typu sextortion są ich specyficzną wersją, w której oszuści twierdzą, że są w posiadaniu kompromitujących nagrań erotycznych ofiary, uzyskanych za pośrednictwem zhakowanych urządzeń. Żądają płatności w kryptowalutach, aby zapobiec ich ujawnieniu, generując poczucie pilności i strachu. Przykładowo, oszuści mogą twierdzić, że włamali się do kamery internetowej i mają intymne nagrania danego użytkownika, choć takie twierdzenia rzadko są prawdziwe. E-maile te często są pisane w sposób intencjonalnie nieklarowny, aby wzmocnić presję na ofiary nie będące pewne szczegółów sytuacji.
1.3 Fałszywe inwestycje
Oszuści obiecują ofiarom wysokie zwroty z inwestycji, podszywając się pod znane osobistości lub firmy, aby ich propozycje wyglądały na legalne. Powszechnym przykładem są fałszywe konta w mediach społecznościowych podające się za znane osobistości, takie jak Elon Musk czy Brad Pitt. Ofiary mogą zostać poproszone o wysłanie kryptowalut na adres portfela, wierząc, że inwestują w lukratywną okazję - w rzeczywistości, oszuści znikają z przelanymi środkami, pozostawiając ofiary ze znacznymi stratami.
1.4 Romance Scams
Czasem określane jako „pig butchering" (zauważając problematyczny charakter tego określenia, Interpol zaproponował zmianę nazwy na „romance baiting"). Ten rodzaj oszustwa polega na długofalowej budowie zaufania u ofiar za pośrednictwem mediów społecznościowych lub aplikacji randkowych. Oszuści przekonują ofiary do zainwestowania w platformy, które sprawiają wrażenie legalnych. W niektórych przypadkach pozwalają nawet ofiarom na dokonywanie niewielkich wypłat w celu zbudowania zaufania przed zachęceniem do dalszych inwestycji. Godnym uwagi elementem tych oszustw jest stosowanie sztucznej inteligencji do generowania atrakcyjnych profili oraz przekonującej komunikacji. Metody te wykorzystują ludzkie zaufanie, budując je przez dłuższy okres czasu, dzięki czemu potrafią być bardzo skuteczne nawet wobec czujnych użytkowników. Przykłady obejmują podszywanie się pod Keanu Reevesa lub historię Jules i Briana.
1.5 Rug pulle i fałszywe projekty
W ramach tzw. rug pull, oszuści tworzą nową kryptowalutę lub projekt NFT, intensywnie promując go w mediach społecznościowych, aby zwabić inwestorów; robią to tylko po to, aby następnie porzucić projekt i zniknąć z zebranymi środkami, gdy zebrana zostanie wystarczająca ilość pieniędzy. Działania te często obejmują tokeny przedsprzedażowe oferowane po zniżce, przy obietnicy przyszłej użyteczności lub wysokich zysków, które nigdy nie dochodzą do skutku. Godne uwagi przykłady obejmują rug pull na tokenie Squid Game, w którym deweloperzy projektu ulotnili się z milionami dolarów, pozostawiając inwestorów w posiadaniu bezwartościowych tokenów. W ostatnim czasie rug pulls coraz częściej atakują platformy memecoinowe, wykorzystując hype wokół aktualnych trendów i używając spreparowanych rekomendacji, aby projekty wyglądały na w pełni legalne w celu oszukania użytkowników.
1.6 Airdropy i fałszywe NFT
Oszuści wykorzystują popularność trendu NFT, oferując darmowe airdropy (bezpłatne dystrybucje tokenów lub NFT) lub ograniczoną czasowo możliwość otrzymania NFT. Ofiary są nakłaniane do połączenia portfela ze złośliwymi stronami internetowymi, umożliwiając oszustom kradzież środków lub aktywów. Inna taktyka polega na sprzedaży podrobionych NFT, nazywając je oryginalnymi dziełami znanych artystów.
1.7 SIM swapy
W oszustwach typu SIM swap atakujący oszukują lub przekupują dostawców usług telekomunikacyjnych, aby przenieśli numer telefonu ofiary na nową kartę SIM. Pozwala to atakującemu na przechwycenie kodów uwierzytelniania dwuskładnikowego (2FA) wysyłanych za pośrednictwem wiadomości SMS, umożliwiając w dalszej kolejności dostęp do portfeli i platform kryptowalutowych. Jeden z inwestorów został narażony na straty na swoim koncie giełdy Coinbase po ataku SIM swap, co doprowadziło do utraty prawie 100 000 USD.
1.8 Ataki typu Man-in-the-Middle
W tych atakach oszuści przechwytują komunikację między dwiema stronami w celu kradzieży poufnych informacji. Na przykład w niezabezpieczonych publicznych sieciach Wi-Fi atakujący mogą przekierować ofiary na fałszywe strony internetowe lub przechwycić dane uwierzytelniające portfela podczas dokonywania transakcji. Taktyka ta jest często wykorzystywana w kampaniach phishingowych, w których ofiary wierzą, że logują się do legalnych platform.
1.9 Inne oszustwa polegające na podszywaniu się
Podszywanie się pod przedstawicieli firm: Oszuści podszywają się pod agentów obsługi klienta, przedstawicieli giełdy lub inne zaufane podmioty w celu wyłudzenia kluczy prywatnych lub poufnych danych. Mogą chociażby kontaktować się z użytkownikami twierdząc, że chcą naprawić problem który wystąpił na ich koncie, tylko po to, by wykraść dane uwierzytelniające.
Podszywanie się pod darczyńców: Oszuści wykorzystują wydarzenia w rodzaju klęsk żywiołowych, podszywając się pod organizacje charytatywne i zabiegając o fałszywe darowizny w kryptowalutach.
2. Hacki: Jak przestępcy atakują kryptowaluty?
Techniki hakerskie często opierają się na wykorzystaniu luk w technologii lub braku wiedzy użytkowników w temacie cyberbezpieczeństwa:
2.1 Ransomware
Atakujący używają oprogramowania typu ransomware w celu zaszyfrowania danych ofiar, żądając płatności w kryptowalutach za klucze deszyfrujące. Przykładowo, grupa ransomware Dark Angels w 2024 roku zainkasowała rekordowe 75 milionów USD. Atakujący stosują też wymuszenie podwójne, grożąc dodatkowo wyciekiem poufnych danych, jeśli okup nie zostanie zapłacony. Ataki te często są realizowane za pomocą linków phishingowych, złośliwych załączników lub luk w oprogramowaniu.
2.2 Exploity w protokołach DeFi
Platformy DeFi (decentralized finance) stały się głównymi celami ataków ze względu na ich otwarty charakter i zależność od smart contractów. Exploity te obejmują ataki typu flash loan, reentrancy i luki w kodzie, które pozwalają atakującym manipulować płynnością na platformie. Ataki flash loan często obejmują niezabezpieczone pożyczki realizowane w ramach pojedynczej transakcji blockchain, które ukierunkowane są na smart contracty posiadające luki w kodzie, a godnym uwagi przykładem jest chociażby exploit Cream Finance, w którym atakujący wyłudził 130 milionów USD.
Ponadto, hackerzy wykorzystują techniki takie jak Maximum Extractable Value (MEV), używając botów do zmiany kolejności transakcji w celu zmanipulowania ich. Nadużywanie MEV może skutkować atakami typu sandwich, w których atakujący manipulują cenami aktywów poprzez strategiczne umieszczanie fałszywych transakcji dookoła tych legalnych, skutecznie wykradając środki od niczego nie podejrzewających użytkowników.
2.3 Keyloggery i przejmowanie schowka
Złośliwe oprogramowanie, takie jak keyloggery, monitoruje naciśnięcia klawiszy w celu przechwycenia danych uwierzytelniających portfela, podczas gdy przejęcie systemowego schowka pozwala na zastąpienie skopiowanego prawidłowego adresu portfela odbiorcy adresem kontrolowanym przez atakującego, co sprawia, że ofiary nieświadomie przelewają środki oszustom.
2.4 Ataki cross-chain i supply chain
W miarę jak sieci blockchain stają się coraz bardziej powiązane ze sobą nawzajem, hakerzy wykorzystują luki zarówno w tzw. mostach (połączeniach) między nimi, jak i w łańcuchach dostaw oprogramowania.
Ataki cross-chain są ukierunkowane na platformy ułatwiające transfer aktywów między łańcuchami, takie jak mosty. Włamanie na Ronin Bridge w 2022 r., w którym atakujący ukradli 625 milionów USD, stanowi przykład niszczycielskiego potencjału tych exploitów. Takie ataki często zaciemniają ślady transakcji w wielu łańcuchach bloków, utrudniając śledzenie skradzionych środków.
Analogicznie, ataki typu supply chain naruszają legalne oprogramowanie lub narzędzia programistyczne poprzez wstrzykiwanie złośliwego kodu. Ataki te są zazwyczaj ukierunkowane na środowiska programistyczne, aktualizacje lub narzędzia firmowe, dając hakerom nieautoryzowany dostęp do wrażliwych danych i portfeli. Na przykład kilka incydentów w 2024 r. dotyczyło zainfekowanych aktualizacji oprogramowania, co doprowadziło do dużych strat. Zarówno ataki międzyłańcuchowe, jak i ataki supply chain wykorzystują złożoność i fragmentację infrastruktury blockchain, podkreślając potrzebę solidnej weryfikacji i środków bezpieczeństwa w całym ekosystemie.
3. Szersze przestępstwa w ekosystemie kryptowalut
Ekosystem kryptowalut mierzy się również z przestępstwami o szerszej skali. Pranie pieniędzy, unikanie sankcji i handel narkotykami pozostają stałymi problemami, a przestępcy wykorzystują miksery, privacy coins i złożone łańcuchy transakcji do ukrywania pochodzenia środków. Techniki zaciemniania, takie jak branching, peeling czy dusting, dodatkowo komplikują śledzenie, tworząc fałszywe ścieżki transakcji, które maskują pochodzenie i przeznaczenie aktywów. Kraje takie jak Korea Północna stały się centrami aktywności hackerów i oszustów, napędzanych przez zorganizowane grupy przestępcze wykorzystujące lokalne luki regulacyjne. W szczególności Grupa Lazarus, powiązana z wieloma głośnymi włamaniami, rozwinęła swoją taktykę dzięki kampaniom takim jak Operacja 99, wymierzoną w programistów Web3 przy użyciu fałszywych profili LinkedIn. Ofiary zostały nakłonione do klonowania złośliwych repozytoriów GitLab, wdrażając wrogie oprogramowanie w celu kradzieży kluczy prywatnych, kodu źródłowego i środków. Wykorzystując profile i wiadomości generowane przez sztuczną inteligencję, Lazarus wykorzystuje nadmierne zaufanie użytkowników aby finansować przestępstwa finansowe na dużą skalę.
4. Środki zapobiegawcze
Ochrona przed przestępstwami związanymi z kryptowalutami wymaga wieloaspektowego podejścia łączącego proaktywne środki bezpieczeństwa i sprawdzone strategie reagowania na incydenty. Monitorowanie zagrożeń w czasie rzeczywistym i zautomatyzowane narzędzia reagowania mogą wcześnie wykrywać anomalie, pozwalając uniknąć znacznych strat. Korzystanie z portfeli sprzętowych, uwierzytelniania wieloskładnikowego (2FA) i wielowarstwowych systemów bezpieczeństwa znacznie zmniejsza ryzyko włamań. Bycie na bieżąco z trendami, takimi jak oszustwa oparte na AI i nowymi technikami stosowania złośliwego oprogramowania, może pomóc uniknąć stania się ofiarami.
Podsumowanie
Przestępstwa związane z kryptowalutami zasadniczo dzielą się na dwie kategorie: oszustwa wymierzone w osoby fizyczne i operacje na większą skalę wykorzystujące luki systemowe. Oszustwa takie jak phishing, romance scams i fałszywe inwestycje opierają się na inżynierii społecznej w celu manipulowania ludzkim zaufaniem, podczas gdy hacki i exploity, takie jak ransomware i kradzież kluczy prywatnych, podkreślają potrzebę stosowania silnych praktyk cyberbezpieczeństwa.
Większość z tych przestępstw opiera się na nadmiernym zaufaniu lub nieuwadze. Oszuści nakłaniają użytkowników do udostępniania poufnych informacji lub interakcji z fałszywymi platformami, podczas gdy hakerzy wykorzystują luki techniczne lub nieostrożne zachowanie, aby uzyskać dostęp do portfeli. Najlepszą obroną jest czujność: weryfikacja osób z którymi się komunikujemy, podwójne sprawdzanie linków i adresów, korzystanie z bezpiecznych narzędzi, takich jak portfele sprzętowe, oraz bycie na bieżąco z pojawiającymi się zagrożeniami. W szybko zmieniającym się świecie cyfrowym, ostrożność i edukacja to najsilniejsze zabezpieczenia.
Jeśli natomiast padniesz ofiarą hacku lub oszustwa, nie trać nadziei - rozważ skorzystanie z pomocy ekspertów doświadczonych w odzyskiwaniu środków krypto.
Firma Recoveris specjalizuje się w śledztwach on-chain, identyfikacji przepływu skradzionych aktywów oraz współpracy z giełdami i organami ścigania. Zespół Recoveris koordynuje kompleksowo sprawy związane z odzyskiwaniem skradzionych lub utraconych krypto aktywów, współpracując z organami ścigania, prawnikami specjalizującymi się w tego typu sprawach w różnych jurysdykcjach oraz z dostawcami usług aktywów wirtualnych.
Potrzebujesz pomocy?
Jeśli straciłeś kryptowaluty w wyniku oszustwa lub kradzieży, wypełnij formularz - aby uzyskać pomoc profesjonalnych śledczych blockchain.
Wypełnij formularz